Leerlingen gebruiken steeds meer AI, maar hebben zij ook zorgen? Wensen? En beschikken zij over kennis van AI? In opdracht van CVO Rotterdam is er onderzoek gedaan naar hoe leerlingen nu omgaan met AI en wat zij ervan vinden. Door middel van een enquête, gesprekken en brainstormsessies is de huidige situatie van tot nu toe 130 leerlingen van CVO scholen rondom hun gebruik van AI in kaart gebracht. 

Barend Last waarschuwt voor 'cognitieve overgave': leerlingen die AI gebruiken om helemaal niet meer zelf na te denken. Hun werk ziet er goed uit, maar ze leren er niets van. Zodra ze geen AI meer mogen gebruiken, vallen ze terug. Voor leraren biedt AI juist kansen, bijvoorbeeld bij lesvoorbereiding of het begeleiden van leerlingen. Maar dat werkt alleen als de leraar weet wat hij pedagogisch wil bereiken. De techniek alleen is niet genoeg. Daarnaast ziet Last AI als een spiegel. Problemen zoals de focus op cijfers in plaats van echt leren bestonden al langer. AI maakt ze nu alleen zichtbaarder.

Kan een algoritme de rol van de docent overnemen? Het Schotse beleidskader is hier duidelijk over. AI kan taken vergemakkelijken, maar de menselijke leraar vormt het fundament. Leraren kunnen AI gebruiken om sneller lesmateriaal te maken en administratie te verminderen, wat meer ruimte geeft voor persoonlijke begeleiding. Toch waarschuwt het rapport dat techniek nooit de 'menselijke maat' mag vervangen.

Dit onderzoek naar 'cognitieve offloading' laat zien dat studenten door AI goede resultaten halen op de korte termijn, terwijl hun kennis op de lange termijn juist afneemt. Door de hersenen minder hard te laten werken, ontstaat het risico op 'metacognitieve luiheid', waarbij het noodzakelijke denkwerk wordt uitbesteed aan de techniek in plaats van aan de eigen ontwikkeling.