Gericht aan de slag met begrijpend lezen dankzij Diatoetsen

Door: Nicolle van Beek, coördinator Diatoets CLC/CMC

Email: nvbeek@comenius.nl

Op het Comenius College Capelle aan den IJssel nemen we al jaren Diatoetsen af om inzicht te krijgen in de basisvaardigheden van onze leerlingen: begrijpend lezen, woordenschat en rekenen. Hoewel we de resultaten altijd netjes verzamelden, deden we er in de praktijk weinig mee. Dat moest anders. 

We hadden de cijfers, nu doen we er iets mee! 

Op de mavo-afdeling zijn we daarom vijf jaar geleden gestart met een pilot: we wilden de toetsresultaten gebruiken als startpunt voor gerichte ondersteuning. We filterden de leerlingen die bij de o-meting van Diataal uitvielen op begrijpend lezen (niet voldeden aan 1F) en plaatsten hen in kleine groepen van ongeveer 15 leerlingen. Deze kleinschalige aanpak zorgt voor meer aandacht en betrokkenheid. 

Zo ziet onze aanpak er in de praktijk uit

De leerlingen kregen een aantal weken extra ondersteuning in begrijpend lezen, tijdens flexuren die vallen onder de reguliere lestijd. Dat maakt het laagdrempelig en voorkomt dat het voelt als een ‘extraatje’ of straf. De sfeer in de kleine groepjes wordt als prettig ervaren, en dat helpt enorm. De lessen worden gegeven door een mix van docenten Nederlands én collega’s van andere talige vakken. We gebruiken de methode Diaplus, die een grote tekstenbank biedt met teksten op verschillende niveaus én over onderwerpen die leerlingen aanspreken. Elke les staat één tekst centraal, en het draait vooral om het samen écht begrijpen van wat er staat — niet om het afwerken van opdrachten. 

 

“Ik snap nu beter wat ik lees, omdat we het samen bespreken. In zo’n kleine groep durf ik ook sneller iets te zeggen.” – leerling mavo 2 

De lessen duren 40 minuten en worden klassikaal gegeven. De teksten worden gekozen door de docent, vaak in samenspraak met de leerlingen. Indien nodig wordt er ook aandacht besteed aan technisch lezen. We kiezen bewust voor werken op papier, omdat uit onderzoek blijkt dat lezen op papier beter werkt dan van een scherm. Bovendien willen we voorkomen dat leerlingen zelfstandig door een digitaal programma klikken. Juist het samen doorgronden van een tekst staat centraal. Daarbij zetten we ook de didactische techniek modellen in: de docent laat hardop denkend zien hoe je een tekst kunt aanpakken. 

“Het fijne aan Diaplus is dat je echt kunt inspelen op wat leerlingen boeit. Dat maakt het werken aan begrijpend lezen veel effectiever.” – 'Taalspecialist' CMC

Na het maken van de Diatoetsen krijgen leerlingen hun resultaten te zien, zodat ze zelf hun voortgang kunnen volgen. De uitslagen worden ook op papier meegegeven, inclusief uitleg voor ouders. Dit wordt verzorgd door de mentor, zodat ouders goed geïnformeerd zijn over waar hun kind staat en wat er eventueel nodig is. 

 Dit schooljaar hebben we de aanpak uitgebreid naar de havo- en vwo-afdeling (leerjaar 1 t/m 3). Daarmee zetten we een volgende stap in het structureel versterken van taalvaardigheid binnen de hele school. 

Wat werkte goed? 

• Kleine groepen zorgen voor meer focus en veiligheid. 

• De teksten van Diaplus sluiten goed aan bij de belevingswereld van leerlingen. 

• Ondersteuning tijdens flexuren voorkomt stigmatisering. 

• De sfeer in de kleine setting wordt door leerlingen als prettig ervaren. 

• Ook ouders voelen de urgentie: sommigen vroegen vrijwillig om deelname voor hun kind. 

• Leerlingen krijgen inzicht in hun eigen voortgang en ouders worden actief betrokken via de mentor. 

• Starten op kleine schaal — bijvoorbeeld binnen één afdeling of team — maakt het behapbaar en overzichtelijk. 

Wat hebben we geleerd? 

• Het is belangrijk om toetsresultaten niet alleen te verzamelen, maar ook echt te gebruiken. 

• Differentiatie op niveau én interesse vergroot de motivatie van leerlingen. 

• Een goede methode maakt het verschil. 

• Werken op papier en klassikale begeleiding versterken het leerproces. 

• Transparantie richting leerlingen en ouders vergroot het draagvlak. 

Tips voor collega’s 

• Begin klein: een pilot helpt om te ontdekken wat werkt, ook organisatorisch. 

• Gebruik toetsdata als startpunt, niet als eindpunt. 

• Kies een methode die flexibel is en aansluit bij je leerlingen. 

• Zorg dat de extra ondersteuning geen ‘extra straf’ lijkt. 

• Betrek ook docenten van andere vakken bij de uitvoering. 

• Werk klassikaal en model denkstrategieën hardop voor. 

• Informeer ouders actief en geef leerlingen inzicht in hun eigen leerproces. 

Links:

• https://www.diaplus.nl 

• https://www.diataal.nl