Het versterken van de basisvaardigheden taal, rekenen, burgerschap en digitale geletterdheid is cruciaal voor goed onderwijs. Toch horen we vaak dat docenten, teamleiders en schoolleiders niet weten waar ze moeten beginnen, welke informatie relevant is of waar ze betrouwbare hulpmiddelen kunnen vinden. 

Vanuit de werkgroep Basisvaardigheden CVO hebben we daarom onderstaande overzichtslijst samengesteld: praktische tools, inspirerende websites en concrete handvatten die je direct kunt inzetten. Zo helpen we alle onderwijsprofessionals om snel en doelgericht aan de slag te gaan. 

Deze lijst wordt regelmatig geüpdatet en aangevuld, zodat je altijd beschikt over actuele en relevante informatie. Klik door, ontdek wat werkt en geef basisvaardigheden een stevige plek in jouw school! 

Taal 

• Zo stimuleer je lezen binnen álle vakken: boekentips voor het voortgezet onderwijs 

Leesvaardigheid is een basisvaardigheid die belangrijk is voor het begrip van complexe teksten in álle vakken. Het is daarom belangrijk om lezen structureel te integreren binnen het onderwijs. Niet alleen bij Nederlands, maar binnen álle vakken. Want leerlingen die goed kunnen lezen, begrijpen ook makkelijker de lesstof bij geschiedenis, aardrijkskunde, economie of biologie. 

Met dit in gedachten heeft de uitgeverij speciaal voor jou inspirerende boekentips geselecteerd die perfect aansluiten bij de thema’s van Malmberg-methodes zoals Memo en Of Course. De boekentips zijn ook te gebruiken als je met een andere methode werkt. Bekijk de boekenlijsten en de vijf laagdrempelige tips om ermee aan de slag te gaan in de klas. 

Lees verder: 

Zo stimuleer je lezen binnen alle vakken: boekentips voor het voortgezet onderwijs - Onderwijs van Morgen  

• Het aanbieden van taalrijke teksten 

Op deze website vind je voorbeelden van rijke teksten voor leerlingen van 2 tot 18 jaar om jouw taal- en zaakvaklessen mee te verrijken. Je kunt zoeken op thema, leeftijd en tekstsoort. 

Daarnaast leer je hier ook wat rijke teksten zijn en hoe je ermee kunt werken. 

• Kwaliteitswaaier effectief onderwijs in begrijpend lezen 

In 2021 is door de Kennistafel een visie ontwikkeld op effectief leesonderwijs. Op basis van deze visie is gewerkt aan kwaliteitskaarten voor zowel de leraar, de leesdeskundige(n), de schoolleider en de bestuurder. Deze kaarten beschrijven wat effectief leesonderwijs betekent voor de vier verschillende rollen in het onderwijs. De kaarten kunnen niet los van elkaar gezien worden. Juist de samenhang van de kaarten maakt leesonderwijs effectief. Ze spreken daarom niet van losse kwaliteitskaarten, maar van samenhangende kaarten die gezamenlijk een de Kwaliteitswaaier ‘Effectief Onderwijs in Begrijpend Lezen’ vormen. 

lees hier verder:

 

• Toolbox leesbevordering VMBO 

Om te zorgen dat leerlingen in het (v)mbo (blijven) lezen, moet de negatieve spiraal van zwakke leesvaardigheid en afname van leesmotivatie doorbroken worden. Bij bestaande interventies zien docenten vaak alleen een korte opleving van de leesmotivatie, maar dit is niet voldoende: verbetering op lange termijn vereist maatwerk. 

De ‘Toolbox Leesbevordering’, een toolbox voor docenten, maakt werken aan leesbevordering op maat in het vmbo mogelijk. In de toolbox vind je handvatten en inspiratie voor op het maat werken aan leesbevordering, inclusief tips over een effectievere aanpak voor docenten met bestaande programma’s. 

Met onder meer de checklist leesvaardigheden, vragenlijsten om leesmotivatie in kaart te brengen en tools om een leesplan op te stellen, wordt maatwerk haalbaar in elke situatie. 

 Download hier de toolbox. 

 

• Handboek Taalgericht Vakonderwijs  (studiemateriaal) 

Leraren die aandacht hebben voor de rol van taal in hun vak kunnen hun leerlingen met praktische middelen toegang geven tot dat vak én voorbereiden op de hoge taaleisen die de maatschappij aan hen stelt. Dit handboek beschrijft concreet hoe zij dat kunnen doen, voortbouwend op de kennis en ervaring van de leerlingen. Op de website vind je handige quick-scans, handreikingen, ontwerpformulieren en kaders. 

 Lees verder: 

https://portal.coutinho.nl/taalgerichtvakonderwijs4/studiemateriaal/thematisch-overzicht.html

• Ontdek inspirerende praktijkvoorbeelden uit onderzoekend onderwijs 

Wil je het leesonderwijs op jouw school versterken? Leer van scholen die al bewezen successen boeken. Inspiratiescholen maken de brug tussen wetenschap en praktijk zichtbaar: ze laten zien hoe effectief leesonderwijs in de praktijk werkt en delen hun aanpak met anderen. Deze scholen werken met bewezen inzichten, zoals beschreven in de Kwaliteitswaaier Effectief Onderwijs in Begrijpend Lezen, hebben een schoolbrede aanpak en behalen bovengemiddelde resultaten op het gebied van lezen. En ze delen hun kennis en expertise graag met andere scholen.

Klik op de link hieronder om direct toegang te krijgen tot deze waardevolle inspiratie voor jouw onderwijspraktijk: 

👉 https://www.platformsamenonderzoeken.nl/inspiratiescholen/ 

• Verbinden taal en zaakvakken (artikel) 

Door taal- en zaakvakken op de juiste manier aan elkaar te verbinden, kun je bijdragen aan een verbetering van de basisvaardigheden, weet Anne-Christien Tammes. Zij is curriculumontwikkelaar en taalexpert bij SLO. “Het is effectief om zowel binnen het taalonderwijs de samenhang te versterken, als tussen het taalonderwijs en de zaakvakken. Dus bijvoorbeeld lees- en schrijfinstructies aan elkaar verbinden, maar ook teksten lezen en schrijven over geschiedenisthema’s.” 

Lees verder: 

Versterk de samenhang tussen taal- en zaakvakken - Leraar24 

 

Rekenen/Wiskunde 

• Reflectiewijzer rekenen-wiskunde  

De reflectiewijzer is voor schoolteams. De reflectiewijzer is een hulpmiddel om met elkaar in gesprek te gaan over de kwaliteit van het reken-wiskundeonderwijs op uw school. Het doel is (1) om teams (nog) meer bewust te maken van het belang van hoge verwachtingen en het stellen van hoge doelen en (2) het geven van suggesties en behulpzame verwijzingen om (nog) meer uit uw reken-wiskundeonderwijs te halen.

Lees verder: 

Reflectiewijzer+Rekenen-Wiskunde+bo+sbo+en+so.pdf 

 

 Digitale geletterdheid 

• Praatplaat Digitale geletterdheid 

De ‘Praatplaat digitale geletterdheid’ is een praktische tool om in schoolteams in gesprek te gaan over hoe je digitale geletterdheid een plek kunt geven in het curriculum. De praatplaat ondersteunt je om samen een visie op het leergebied te ontwikkelen, brengt de huidige stand van zaken op de school in beeld en helpt om vervolgstappen te formuleren. 

De praatplaat ondersteunt het gesprek binnen het schoolteam en bestaat uit twee delen: 

De voorkant van de praatplaat leidt tot een gezamenlijke ambitie ten aanzien van de invoering van digitale geletterdheid in het curriculum, de spreekwoordelijke stip op de horizon. 

De achterkant van de praatplaat helpt om de huidige stand van zaken te inventariseren en acties voor de korte en middellange termijn te formuleren. 

Daarnaast is er een instructieblad bij de praatplaat.   

 

Overkoepelend / Achtergrond & Data 

•  Achtergronden: Basisvaardigheden In Zicht 

Het startpunt voor beleid over basisvaardigheden 

De groep volwassenen die moeite heeft met de basisvaardigheden taal en rekenen in Nederland is heel divers. Dat maakt het voor gemeenten moeilijk om gericht beleid te maken voor de aanpak van basisvaardigheden. Het dashboard Basisvaardigheden In Zicht biedt cijfers en achtergrondinformatie over deze groep inwoners in jouw gemeente. In het dashboard is te zien hoe de groep laaggeletterden zich verdeelt over vier belangrijke onderwerpen, te weten: verhouding NT1/NT2, leeftijd en de thema’s werksituatie en gezinssituatie. 

Lees verder: 

BasisvaardighedenInZicht homepage 2 - BasisvaardighedenInZicht homepage 2 

•  Doorloopjes... 

Doorloopjes zei je?

Doorloopjes helpen leraren stap voor stap beter lesgeven. Het zijn praktische, wetenschappelijk onderbouwde stappenplannen waarmee je als docent, team of school gericht kunt werken aan beter onderwijs, ook op het gebied van basisvaardigheden.

Elk Doorloopje behandelt één concreet thema – van klassenmanagement tot uitleggen en feedback geven – en vertaalt bewezen effectieve onderwijsmethoden naar direct toepasbare stappen voor in de klas. Voor het gebruiken van doorloopjes moet je een (gratis) account aanmaken.

Lees verder:  

Versterk je lespraktijk | Doorloopjes