Samen vakoverstijgend werken aan grafieken en tabellen

Aanleiding: een workshop van vakoverstijgend werken

De eerste aanzet tot deze vakoverstijgende samenwerking ontstond na een workshop van een collega over vakoverstijgend werken. Aanwezig waren collega’s van wiskunde, biologie, economie, scheikunde en natuurkunde.

Er bleek onder docenten een gedeelde behoefte om hun aanpakken met betrekking tot grafieken en tabellen uit te wisselen. Niet alleen om van elkaar te leren, maar ook vanuit de wens om meer samenhang en afstemming in het onderwijs aan te brengen.

Iedereen neemt eigen opgaven mee

Tijdens deze eerste bijeenkomst nam elke docent een eigen opgave mee rondom grafieken of tabellen, afkomstig uit het eigen vakgebied. Al snel werd zichtbaar dat er in elk vak eigen routines en vanzelfsprekendheden zijn:

• Wiskunde: standaard wordt een tabel gemaakt met X boven en Y onder.
  
  
• Biologie: werkt juist met verticale tabellen, waardoor leerlingen anders moeten noteren en tekenen.
  
  
• Economie: draait soms de assen om, wat wiskunde pas vanaf leerjaar 3 incidenteel behandelt.
  
  
• Natuurkunde: haalt gegevens vaak uit het dagelijks leven en gebruikt daardoor weer andere notaties.
  
  

Hier ontstond het besef dat leerlingen op verschillende manieren worden geconfronteerd met grafieken en tabellen, zonder dat ze altijd expliciet leren deze variaties te lezen. Dit inspireerde het team om na te denken over meer verbinding en onderlinge afstemming.

Gezamenlijke analyse van het lesmateriaal

Op basis van deze inzichten werd besloten om een vervolgbijeenkomst te organiseren. Alle vakgroepen namen hun lesboeken mee. Eerst gingen de collega's in vakgroepen na:

• Wat vind je zelf logisch in je aanpak rondom grafieken en tabellen?
• Waar loop je tegenaan als je kijkt naar hoe andere vakken dit doen?
  
  

Daarna werden de groepen gemixt om over de vakgrenzen heen in gesprek te gaan. Zo ontstond meer inzicht in de verschillen, maar ook in de kansen om elkaars aanpak te versterken.

Wiskunde als ‘ondersteunend vak’ - het loslaten van vanzelfsprekendheden

Tijdens de gesprekken kwam naar voren dat wiskunde vaak wordt gezien als het vak dat alle andere vakken ondersteunt als het gaat om grafieken en tabellen. Maar ook dat dit soms tot een te 'superieur' gevoel leidt: "Wij doen het zo, dus zo moet het."

De uitwisseling met collega's leidde tot het inzicht dat er ruimte is om breder te kijken en varianten toe te laten, zolang de onderliggende principes maar duidelijk zijn. Bijvoorbeeld:

• Bij biologie wordt een histogram getekend. Voor de biologiedocent is het vooral belangrijk dát leerlingen het histogram kunnen maken, de precieze wijze waarop (bijvoorbeeld plaatsing van de assen) is minder strikt.
• Bij wiskunde gelden vaak striktere afspraken, wat deels voortkomt uit de eisen in de bovenbouw en examens.

Concrete uitkomst. Een overzicht van varianten in de maak

De gesprekken resulteerden uiteindelijk in een overzicht waarin per vakgebied is uitgewerkt:

• Hoe wordt het tekenen van grafieken en tabellen normaal gesproken aangepakt?
• Welke varianten zijn er mogelijk?
• Waar kunnen we naar verwijzen in uitleg richting leerlingen?
  
  

Zo ontstaat er een gedeeld referentiekader, waarbij leerlingen in de uitleg binnen één vak ook kunnen teruggrijpen op wat zij in een ander vak hebben geleerd.

Verschillen tussen onderbouw en bovenbouw

Op dit moment zien Jojanneke en haar collega's dat in de onderbouw veel enthousiasme is om deze vakoverstijgende afspraken toe te passen. En in de bovenbouw soms meer terughoudendheid bestaat, mede door de strak geformuleerde exameneisen.
Tegelijkertijd zien ze ook dat beter begrip en meer flexibiliteit in de onderbouw uiteindelijk bijdragen aan een steviger begrip van grafieken en tabellen in de bovenbouw.

De volgende stap zijn de ideeën verder uitwerken

Er liggen inmiddels veel ideeën op tafel. De uitdaging is nu om deze eerste inzichten concreter te maken, zodat het daadwerkelijk handen en voeten krijgt in het lesontwerp.

Wordt vervolgd…

Heb je vragen? Neem dan contact op met Jojanneke via: j.mansveld@cvo-portus.nl