Hoe een bakfiets met koffie leerlingen verbindt met de wereld buiten school

Wat heb je nodig voor een Focusbakkie?

• 1 bakfiets (lenen, huren of creatief oplossen)
• Thermoskannen koffie en thee
• Papieren bekers, koekjes
• Leerlingen met een open blik
• Ruimte om samen voor te bereiden en na te praten

Het begon ooit in december, geïnspireerd door een project van een kerk in Amsterdam. Melisa Sikar (docent levensbeschouwing en coördinator burgerschap):

“Ik was zó geraakt door het idee dat men gewoon rondreed met een kar en koffie die zij aanboden aan mensen op straat, dat we op Focus zijn gaan sparren. Hoe zou dat er bij ons uit kunnen zien?”

Samen met leerlingen uit leerjaar 1, 2 en 3 stapte we uiteindelijk op de bakfiets. De eerste route ging langs zorginstellingen, bedrijven en plekken in de wijk. Het idee: iets brengen, en openstaan voor wat er gebeurt. Het Focusbakkie raakt direct aan de kerndoelen burgerschap. Actief bijdragen aan de samenleving, leren omgaan met verschillen en jezelf verhouden tot anderen.

Niet te plannen, wel te begeleiden

Sommige momenten blijven hangen. Zoals die ochtend op een plein, voor een winkel. De leerlingen stonden klaar met koffie en thee, toen Melissa per ongeluk de theedoos liet vallen, kapot. Om het geheel er verzorgd uit te laten zien, liep zij de winkel binnen om een nieuwe te halen. De leerlingen wachtten netjes buiten.

In de winkel ving Melissa een gesprek op tussen twee mensen. Ze hadden het over de groep leelringen buiten. “Straks gaan ze iets stelen,” klonk het. Ze wachtte even, en besloot toen het gesprek open aan te gaan. Ze legde uit waarom haar leerlingen daar stonden, wat ze kwamen brengen. Geen spullen, maar aandacht en contact.

Dat gesprek veranderde alles. De sfeer sloeg om. De leerlingen werden uitgenodigd om ook binnen koffie en thee aan te bieden. En ineens, tussen de schappen en de kerstaanbiedingen, ontstonden er echte gesprekken.

Het is precies waar Focus in gelooft. Dat burgerschap niet alleen iets is wat je uitlegt, maar iets wat je ervaart. En dat ongemak en vooroordelen onderdeel zijn van dat leerproces. Zolang je het maar begeleidt.

Burgerschap in actie

Voorafgaand aan ieder bezoek bereiden leerlingen zich samen met de docenten voor. Wat kun je zeggen tegen iemand die je niet kent? Hoe open je een gesprek? Hoe rond je het af? Het zijn eenvoudige, maar essentiële vaardigheden én ze raken de kern van de burgerschapsdoelen op Focus, namelijk:

Ontmoeting als uitgangspunt. Omkijken naar een ander. Begrijpen waar iemand vandaan komt. Verschillen leren zien én overbruggen.

In lessen levensbeschouwing koppelt Melissa het aan achtergrond, identiteit en religie.

“Je hebt met iedereen te maken. Verschillende achtergronden, overtuigingen, situaties. Dat is het leven. En dus ook het onderwijs. Op sommige plekken liep het stroever, op andere juist vanzelf.”

Van koffie naar kansen

De sneeuwbal rolt inmiddels verder. Bedrijven die bezocht werden, nodigden leerlingen uit voor een kijkje achter de schermen. Er ontstonden stage-ideeën. Gemeente, Humanitas, de wijkagent, iedereen dacht mee. “Leerlingen zagen nieuwe werelden. Ze ontdekten kunst bij Humanitas, dachten na over maatschappelijke thema’s bij de gemeente, en kregen ideeën voor hun stage of toekomst.”

“We waren bij de politie. Eerst was het helemaal stil. Pas toen bleek dat de leerlingen én de agent het eng vonden. Door dat uit te spreken brak het ijs. Daarna ontstonden de mooiste gesprekken over bijvoorbeeld de engste dingen die men heeft meegemaakt in hun leven.”

Tips van Melisa 

• Zet ontmoeting centraal, niet prestatie
  
  
• Bespreek vooraf wat leerlingen kunnen verwachten (en dat niet alles loopt zoals gepland)
  
  
• Laat ruimte voor reflectie: wat voelde ongemakkelijk? Wat was mooi?
  
  
• Stem vooraf af met de locatie hoeveel leerlingen er welkom zijn.Soms is een hele klas welkom, soms is een kleinere groep passender. Als het aantal beperkt is, laat leerlingen zich dan inschrijven.

Focusbakkie in het nieuws

Focusbakkie in de krant

Focusbakkie op de radio

Focusbakkie online 

Heb je vragen over focusbakkie? Neem dan contact op met Melisa Sikar via: m.sikar@focusberoepsacademie.nl