Samen bouwen aan een sterk mentoraat met een doorlopende leerlijn en een centrale databank

Door Suzanne Lustenhouwer | projectleider basisvaardigheden op Portus Groene Hart

Email: suzanne@voordeklas.com

Hoe zorg je ervoor dat het mentoraat op school niet afhankelijk is van de invulling van een individuele mentor, maar gedragen wordt door het hele team? Hoe ontwikkel je een lijn in de begeleiding van leerlingen die logisch is opgebouwd en toch ruimte laat voor maatwerk?

Op Portus Groene Hart gingen we de laatste organisatiedag van het jaar aan de slag met deze vragen. Het resultaat: een begin van een thematisch opgebouwd mentorprogramma en een databank waarin collega’s overzichtelijk lesmateriaal kunnen vinden, aanvullen en gebruiken.

Voorbereiding organisatiedag

Voordat ik werd aangesteld als projectleider basisvaardigheden had de werkgroep mentoraat al een inventarisatie gemaakt van welke onderwerpen er per jaarlaag en niveau besproken worden in het mentoraat. In de aanloop naar de organisatiedag wilde ik dit samen met de afdelingsleiders bespreken en kijken of we hier structuur in konden aanbrengen.

Ik organiseerde een werksessie met de werkgroep mentoraat en de afdelingsleiders waarin we via de werkvorm hexagonal thinking kernbegrippen verzamelden: wat vinden wij belangrijk in het mentoraat, ongeacht klas of niveau? Daar kwam onderstaande mindmap uit.

Burgerschap

Wat mij daaruit opviel is dat de aandacht vooral uitgaat naar studievaardigheden en minder naar burgerschap en persoonsvorming. Aangezien we eerder tijdens de curriculumanalyse hadden geconstateerd dat burgerschap in de vakken nog weinig aan bod komt, vond ik het belangrijk om het thema burgerschap expliciet op te nemen in de herontwerpstap.
Na deze inventarisatie zijn we gaan kijken wanneer we deze verschillende onderwerpen terug zouden laten komen. Met gebruik van flipover en post-its gingen we aan de slag om te kijken of we hier een overzicht van konden maken.

Mijn hoop was dat hier een logica iets overzichtelijks uit zo komen. Dit lag toch wat complexer. Maar het gesprek dat tijdens deze opdracht ontstond gaf wel veel inzicht. Dit leidde tot de volgende ontwerpprincipes:
• De thema’s keren cyclisch terug in elk schooljaar.
• Ze bouwen logisch op door de leerjaren heen.
• Waar mogelijk werken mavo, havo en vwo tegelijkertijd aan dezelfde thema’s.
• Het programma is evidence-informed.
• Het biedt mentoren houvast én ruimte voor flexibiliteit.

Concreet vier periodes

Als we alle verschillende onderwerpen abstraheren dan kunnen we uitkomen op 4 overkoepelende thema’s die ons structuur kunnen bieden. 

Periode 1 | We beginnen in periode 1 met een goede start, waarin we overzicht creëren voor het komende schooljaar, groepsvorming opdrachten doen in het kader van de Gouden Weken en we bespreken de school en klassenregels met elkaar. 

In periode 2 staan de studievaardigheden centraal waarbij we ook de digitale studievaardigheden meenemen. 

In periode 3 zal een groot gedeelte van de mentorlessen uitgaan naar LOB, profielkeuze en persoonlijke kwaliteiten. 

En in periode 4 is het hoofdthema burgerschap en identiteit. 

Dit betekent niet dat je deze thema’s niet in de andere periodes voorbij mag laten komen uiteraard, het is bedoeld als houvast. We willen er volgend jaar (2025-2026) naartoe werken dat minstens drie lessen per periode op elkaar zijn afgestemd.
Dat bijvoorbeeld wanneer we het gaan hebben over een onderwerp zoals de betrouwbaarheid van bronnen, dat de mentoren hebben afgestemd welk lesmateriaal en/of werkvormen ze daarvoor gaan gebruiken. Dit afstemmen zal tijdens het mentoroverleg gebeuren.

Bekijk onderstaande afbeelding ook via Whimsical

De databank in Teams

Om het mentoraat praktisch uitvoerbaar te maken, besloten we alle lessen en werkvormen onder te brengen in een centrale databank. Deze wordt met gebruik van Power Apps via Teams gedeeld en is per thema en mentorklas opgebouwd. Bij elk onderdeel staat of het al inzetbaar is, in ontwikkeling is, of nog nader moet worden uitgewerkt. De databank bevat
inmiddels een groeiend aantal lesbrieven, opdrachten, presentaties en links naar externe bronnen. Het is een levend document dat de komende tijd samen met de mentoren verder vorm krijgt.

De organisatiedag

Tijdens de organisatiedag is het bovenstaande overzicht van thema’s en de databank gepresenteerd. Per afdeling hebben de mentoren daarna gekeken naar wat zijn de sterke elementen in onze mentoraat, wat doen we al goed en wat nog aandacht verdient. Na een terugkoppeling hiervan zijn de docenten uiteen gegaan op onderwerp.

Docenten kozen een van de vier thema’s en wederom met behulp van de hexagonal thinking werkvorm werd het volgende geïnventariseerd.

• Wat doen we al goed? → deze les kan direct in de databank.
• Wat moet nog ontwikkeld worden? → deze les kan in de databank gemarkeerd als in
ontwikkeling.
• Waar is training voor nodig? → doorgegeven aan de schoolopleider.

Op deze manier vulden we de databank verder aan en werd zichtbaar welke inhoud al gedragen wordt in de schoolpraktijk. Tegelijkertijd brachten we ontwikkelpunten en scholingsbehoeften in kaart.

Nieuwe routines en borging

De komende tijd is het cruciaal dat mentoren van de databank en thematische indeling een vaste gewoonte te maken. We willen dat mentoroverleggen standaard verwijzen naar het schema in de databank en dat mentoren periodiek samen reflecteren op hun lessen.

Afdelingsleiders spelen hierin een sleutelrol: zij kunnen helpen om ritme aan te brengen en het programma levend te houden binnen de afdelingen. De werkgroep mentoraat blijft bestaan en zal in het komende schooljaar verder werken aan verdieping, evaluatie en uitbreiding van het lesmateriaal. De eerste stappen zijn gezet – de komende periode bouwen we hier samen aan verder.