Lastige vragen, echte gesprekken

"Het conflict tussen Israël en Hamas escaleerde opnieuw in het najaar van 2023, met ingrijpende gevolgen voor Palestina. De impact van deze gebeurtenissen leidde al snel tot vragen en gesprekken in de klaslokalen van Focus Beroepsacademie".

Leerlingen kwamen met zorgen, meningen, filmpjes, maar ook: veel verwarring.

Waarom gaat het op social media alleen hierover? Waarom zeggen mensen zulke heftige dingen? Waarom bespreken we dit wél, maar Rusland-Oekraïne niet?

Docenten Stan Ringlever (geschiedenis) en Melisa Sikar (levensbeschouwing en coördinator burgerschap) besloten die vragen niet uit de weg te gaan. Sterker nog, ze maakten er een lesproject van, met workshops voor collega’s.

"Mijn doel was om leerlingen inzicht te geven in hoe negatieve beeldvorming en vijandigheid kunnen ontstaan binnen conflicten zoals dat tussen Israël en Palestina. Dat bracht een zekere spanning met zich mee. Religie speelt in dit conflict ook een rol, zowel in identiteitsvorming als in hoe mensen elkaar zien. Religie is een moeilijk begrip. Iedereen vult het anders in. Maar juist daardoor is het belangrijk om er met elkaar over te praten en elkaar te begrijpen".

Een les die elke dag veranderde

Wat begon als een plan voor een gezamenlijke les, groeide in twee maanden tijd uit tot een breed leertraject. Maar het bleef zoeken. “Er gebeurde zo veel in de actualiteit, dat we de lessen bijna dagelijks moesten aanpassen,” vertelt Melissa. “Tot we op een gegeven moment zeiden: nu stoppen we met aanpassen, anders geven we hem nooit.”

Ze kozen bewust voor een historische insteek als startpunt. Stan liet leerlingen het conflict benaderen vanuit de 20e eeuw. WO I, WO II en de oprichting van de staat Israël. Daar koppelden ze een opdracht aan:

“Jullie mogen dit probleem gaan oplossen.”

Leerlingen kregen verschillende landen toegewezen en moesten vanuit het perspectief van die landen met elkaar in gesprek. Zo ervaarden ze zelf hoe complex het vraagstuk is en waarom het niet ‘gewoon even’ oplosbaar is.

Melissa verbond daar, vanuit haar vak levensbeschouwing, het religieuze aspect aan:

“Ik wilde leerlingen laten doorzien wat antisemitisme is, en waar het vandaan komt. Dat was spannend. Religie is een moeilijk begrip. Iedereen vult het anders in. Maar juist daardoor is het belangrijk om er met elkaar over te praten.”

Niet alleen voor leerlingen: workshop voor collega’s

Naast de lessen voor leerlingen gaven Stan en Melissa ook een workshop aan collega’s: Hoe voer je een moeilijk gesprek in je klas?

Want wat doe je als er ineens een felle uitspraak komt in een les? Of een leerling zich onveilig voelt? In de workshop leerden collega’s:

• het gesprek terug te brengen naar de inhoud, niet de personen;
  
  
• hoe je een actueel artikel kunt gebruiken als vertrekpunt;
  
  
• hoe je ruimte houdt voor meerdere perspectieven;
  
  
• dat je niet alles hoeft ‘uit te leggen’, luisteren is óók krachtig.
  
  

De workshop draaide dus niet om een historische uitleg en uiteenzetting, maar om pedagogiek en didactiek. Hoe voer je dat gesprek? En wat zeg je wel, of juist niet?

Iedere collega keek mee, gaf feedback, dacht mee. Zo ontstond een open leercultuur waarin ook het taalgebruik werd aangescherpt. Melissa: “We ontdekten bijvoorbeeld dat door een zin Gaza automatisch schuldig leek. We hebben die zinsopbouw direct aangepast. Dat was een belangrijk leermoment.”

Wat leverde het op?

• Leerlingen leerden dat meningen onderbouwd moeten worden. En ze onderbouwen hun mening nu ook.
• Ze ervaarden hoe complex een wereldconflict is.
• Docenten voelden zich beter toegerust om het gesprek aan te gaan.
• Er ontstond ruimte voor nuance, voor vragen en voor stilte.

En vooral: het werd veilig om niet te weten. Om te twijfelen. Om te leren.

Wil jij dit ook op jouw school?

Stan en Melissa delen hun aanpak én bieden hun workshop aan via Eduvibes.

Bekijk het aanbod op eduvibes.nl

Wil je meer weten over hoe je dit onderwerp op jouw school bespreekbaar maakt? Of heb je vragen over wat je net gelezen hebt? Neem contact op via Melissa Sikar via: m.sikar@focusberoepsacademie.nl