AI in het onderwijs - concrete 9-delige lessenreeks

Naam & functie: Henk Slaa, docent bedrijfseconomie en decaan
School: Portus Groene Hart
Leerjaar / niveau: klas 2 t/m 6, mavo tot en met vwo
Basisvaardigheden: werken met AI, privacy, kritisch denken

Inleiding

In dit artikel deel ik de ervaringen van onze economiesectie en hoe we van een ontdekking zijn gekomen tot een complete lessenreeks over AI in het economieonderwijs. De lessenreeks kan je vederop in dit artikel downloaden per les.

AI is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven en dus ook niet uit het onderwijs. Steeds vaker zien we dat leerlingen AI gebruiken, soms subtiel, soms heel duidelijk. Hoe ga je daar als docent mee om? In dit artikel deel ik de ervaringen van onze economiesectie en hoe we van een ontdekking zijn gekomen tot een complete lessenreeks over AI in het economieonderwijs.

Het startpunt

Vorig schooljaar merkten we dat leerlingen AI inzetten bij opdrachten. Wat opviel, waren zaken als:

• Teksten die net iets te goed waren.
• PowerPoints vol dikgedrukte tekst en bulletpoints.
• Uitwerkingen die niet aansloten bij de opdracht.

Voor ons als docenten was AI nog nieuw. Slechts een enkeling had er wat ervaring mee, maar het is ons al snel duidelijk geworden: AI is er nu eenmaal en het gaat niet meer weg. Het onderwijs moet zich hieraan dus gaan aanpassen. Opdrachten moeten anders en wij moeten leren hoe we AI verantwoord en effectief inzetten, niet alleen voor leerlingen maar ook voor ons eigen werk.

Van idee naar plan

Tijdens een ontwikkelweek bespraken we als economiesectie onze ervaringen en ontstond het idee: een lessenreeks over AI in het onderwijs. De doelen hierbij waren:

• Leerlingen bewust maken van AI.
• Leren hoe leerlingen AI verantwoord en effectief gebruiken.
• Onszelf verdiepen in de mogelijkheden.

We begonnen met een brainstormsessie met de centrale vraag: Wat moeten leerlingen leren om AI goed te gebruiken?
Vanuit die vraag stelden we leerdoelen op met hulp van AI-tools zoals Copilot, ChatGPT en Claude. AI hielp ons om structuur aan te brengen en categorieën te formuleren. Deze vormden de basis voor de lessenreeks.

Opbouw van de lessenreeks

De leerdoelen zijn verdeeld in vijf onderdelen die de basis vormen voor de opbouw van de lessenreeks, namelijk:

1. Basisvaardigheden voor het werken met computer en software
2. Vaardigheden op gebied van privacy en veiligheid
3. Kennis over de verschillende AI-tools en hun mogelijkheden
4. Vaardigheden voor prompting en kritisch beoordelen van output
5. Vaardigheden voor het samenstellen van eindproducten met verschillende AI-resultaten

De volgorde is hierbij bewust: eerst praktische vaardigheden, dan privacy, vervolgens inzicht in tools en tenslotte kritisch gebruik en integratie.

Download hier de volledige lessenreeks per les.

Opzet basisvaardigheden voor het werken met AI

Lesidee voor vaardigheid 1 Computer gebruiken

Lesidee voor vaardigheid 2 Verkenner Word PowerPoint Excel

Lesidee voor vaardigheid 3 Jouw privacy, jouw keuze

Lesidee voor vaardigheid 4 Ontdek de wereld van AI-tools

Lesidee voor vaardigheid 5 Praktische vaardigheden in het gebruik van AI - programma's

Lesidee voor vaardigheid 6 Het formuleren van een prompt om met AI te werken

Lesidee voor vaardigheid 7 Kritisch evalueren van output 

Lesidee voor vaardigheid 8 Effectief interacteren met AI om resultaten te verbeteren

Lesidee voor vaardigheid 9 Resultaten uit AI combineren tot een eindproduct

Positieve ervaringen

Het gebruik van AI bij het opstellen van leerdoelen was verrassend effectief. Het gaf structuur, inspiratie en het bespaarde tijd. Collega’s werden enthousiast en leerden veel.
We experimenteerden tussendoor met verschillende AI’s, soms met een knipoog. Zo lieten we een rap maken over één van de economiecollega’s, wat zorgde voor veel hilariteit.

Leerpunten

Dit project was niet alleen voor leerlingen, maar voor onszelf was het vooral ook een leertraject. We ontdekten gaandeweg dat AI geen bedreiging hoeft te zijn. Het kan een krachtig hulpmiddel zijn ons onderwijs kan verrijken, mits goed ingezet.

Tips voor collega’s

Voor collega’s in het onderwijs hebben we een paar praktische tips.

1. Begin klein 

Start met één eenvoudige opdracht, zoals een AI-samenvatting van een tekst. Gebruik die ervaring om volgende keer een stapje verder te gaan en breidt zo langzaam de inzet van AI uit.

2. Bespreek privacy en ethiek expliciet

Leerlingen moeten weten wat wel en niet kan. Ze moeten zich bewust worden van de gevaren van het delen van data en manieren leren om hier mee om te gaan.

3. Gebruik AI als hulpmiddel

AI is een toevoeging voor de les en geen vervanging. Het is belangrijk dat je als docent zelf kritisch blijft nadenken over de vragen of en hoe je AI in het onderwijs in wilt zetten.

4. Werk samen

Collega’s hebben vaak waardevolle ideeën en ervaringen. Als je uitwisselt, gaat het leerproces sneller en plezieriger. Je maakt elkaar bovendien enthousiast en houdt elkaar scherp.

Quote van een collega

“Je moet wel zelf blijven nadenken. AI weet veel, maar het verkondigt ook regelmatig onzin.”